Er zijn een drietal soorten goedaardige zwellingen van het scrotum, die niet pijnlijk zijn, een: 
  • hydrocele
  • spermatocele
  • varicocele.

Pijnlijke scrotale zwelling kan voorkomen na een trauma, maar wordt meestal veroorzaakt door een ontsteking of steeldraai van een testikel.

Een niet-pijnlijke zwelling in een testikel kan duiden op zaadbalkanker.

Hydrocele
De zaadballen worden omgeven door vliezen, waartussen zich wat vocht bevindt. Bij een hydrocele is de balzak gezwollen door een toename van dat vocht rondom de bal.

Een zwelling door een hydrocele is meestal klein en voelt zacht aan. De zwelling kan echter oplopen tot zo’n 15 cm in doorsnee en daardoor hinderlijk groot zijn. Soms kan er sprake zijn van pijn, met name als er veel spanning op de huid staat. De oorzaak is vaak onbekend, maar een ontsteking van de bijbal, een ongeluk of eerdere ingreep (b.v. sterilisatie) kan aanleiding geven tot de zwelling. Om een oorzaak van de hydrocele op te sporen en de hydrocele aan te tonen, doet men meestal een echografie van het scrotum.

Spermatocele
Zaadcellen worden gemaakt in de teelballen en ontwikkelen zich verder in de bijballen, die achter de teelbal gelegen zijn. De bijballen bestaan uit heel veel kleine buisjes waarin de zaadcellen worden verzameld. Als er sprake is van een spermatocele, is zo’n buisje (sterk) verwijd en gevuld met spermacellen (de spermacellen kunnen niet meer weg, doordat het transport niet meer goed verloopt).  Om zeker te zijn dat er sprake is van een spermatocele wordt een echografie gedaan.

De meeste spermatoceles geven geen of nauwelijks klachten. Een spermatocele kan, net zoals een hydrocele, niet kwaadaardig worden, ook niet als er niets aan de spermatocele wordt gedaan.

Varicocele
De streng waaraan de zaadbal vast hangt heet de ‘zaadstreng’ (funiculus spermaticus). In deze streng zitten de zaadleider, zenuwen en bloedvaten van de zaadbal. Varicocele is een spatader van de bloedvaten van de bal.

De aders in de balzak zijn uitgezet. De kleppen, die er voor zorgen dat het bloed slechts één kant uitstroomt in de ader, werken niet meer goed. Dit zorgt ervoor, dat een relatief grote hoeveelheid bloed via de aders terug kan stromen naar de zaadballen.

Een varicocèle komt meestal links voor, maar kan soms ook aan de rechterkant of aan beide zijden voorkomen.

 

De zwelling is voelbaar en zichtbaar. Zoals gezegd kan een hydrocele zelfs meer dan 15 cm in doorsnede worden, maar meestal blijft de zwelling klein. Bij een hydrocele zit de zaadbal binnen in de vochtophoping en is daardoor niet goed meer te voelen. Een spermatocele zwelling is meestal los van de zaadbal te voelen. 

Een varicocele is meestal eenvoudig aantoonbaar bij lichamelijk onderzoek. Als een varicocele wordt vermoed, bijvoorbeeld bij onbegrepen onvruchtbaarheid, kan aanvullend onderzoek worden uitgevoerd. Een echografie van het scrotum laat dan zien of er een varicocele aanwezig is.
Meestal hoeft er niets aan deze zwellingen worden gedaan. Wel worden andere aandoeningen uitgesloten, die een behandeling nodig hebben. Indien de zwelling zelf behandeld moet worden, zal men er voor kiezen een operatie uit te voeren. Als de patiënt nog een kinderwens heeft, is men terughoudender met het uitvoeren van een operatie bij een spermatocele. Dit geldt niet voor een hydrocele zwelling.
De operatie wordt gedaan met algehele narcose of regionale verdoving door een ruggenprik. De ingreep duurt meestal niet langer dan 30 minuten.

Na de behandeling is er vaak een blauwe verkleuring, die vanzelf overgaat. U moet in de eerste week na de operatie rustig aan doen, maar u kunt zelf meestal het beste aanvoelen wat wel en niet kan.