UPJ staat voor ureter-pyelum junctie (of overgang), oftewel de overgang van het nierbekken naar de urineleider. Als deze overgang nauw is, dan wordt dit een UPJ stenose genoemd.

Vaak is het een aangeboren afwijking. Soms ontstaat een UPJ stenose na een operatie van de nier of urineleider, of als reactie op een ontsteking of een steen. Dit komt door littekenvorming. Het kan dus zowel bij (kleine) kinderen als bij volwassenen voorkomen.

Een UPJ stenose komt meestal éénzijdig voor, zeer zelden aan beide zijden/nieren.

Een UPJ stenose geeft niet altijd klachten, soms wordt het bij toeval gevonden doordat op een echo van de buik het nierbekken is uitgezet, of omdat de nierfunctie achteruit gaat. Klachten die kunnen passen bij een UPJ stenose zijn pijnaanvallen in de zij/flank, vaak na het drinken van veel vocht in een korte periode, of omdat er een steen klem zit in het nauwe deel.

Bron: website Erasmus MC Subpelviene stenose

Als een patiënt verdacht wordt van een UPJ stenose, wordt er meestal een CT scan gemaakt met contrast in de urinewegen, een CT-U. Je ziet dan een vernauwing van de urineleider met uitzetting van het nierbekken, en vaak loopt het contrast langzamer uit de nier in vergelijking met de andere normale nier.

Een alternatief onderzoek dat vaak bij kinderen wordt gebruikt is het renogram. Bij dit onderzoek wordt onderzocht hoe goed de nier werkt (links wordt vergeleken met rechts), en hoe snel de nier zijn urine kwijt kan. Bij een UPJ stenose zie je vaak een wat verminderde werking en een vertraging in de uitstroom van urine.

De behandeling is afhankelijk van de werking van de nier en de klachten: als er geen klachten zijn, hoeft er niet altijd wat aangedaan te worden.

Als de nier heel weinig meer doet, wordt er soms een totale verwijdering van de nier, nefrectomie, besproken.

Als de nier het nog goed doet, en de patiënt last heeft, dan wordt de vernauwing verholpen: tijdens een operatie wordt het nauwe stukje er tussenuit gesneden, en worden de uiteindes weer aan elkaar gezet. Dit heet een pyelumplastiek. Deze operatie kan open (met een snee in de zij) gedaan worden, dit is de meest gebruikte manier bij kinderen. Ook kan het met een kijkoperatie (laparoscopie) of met behulp van een robot geopereerd worden. Tijdens de operatie wordt er vaak een inwendig slangetje geplaatst in de urineleider, een JJ stent. Deze wordt enkele weken later verwijderd op de polikliniek urologie. De slagingskans van deze operatie is hoog: ongeveer 90-95%.


Bron: Patiëntenfolder operatie UPJ stenose van Diaconessenhuis Utrecht